Maaike Rustenburg, maritiem onderzoeker

Wat doe je voor werk?

Op dit moment ben ik maritiem ongevallenonderzoeker bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Ik bestudeer rampen en voorvallen in de scheepvaart. Niet om mensen te vertellen wat ze niet goed doen, maar juist om er lessen uit te trekken. Zo zorgen we dat de veiligheid op zee verbeterd wordt.

Ik groeide op met zeevaart. Mijn vader was eerst stuurman en toen loods. Na heel veel dingen overwogen te hebben, ben ik uiteindelijk de opleiding Maritiem Officier gaan volgen op Terschelling. Ik wilde ook loods worden. Ik liep onder meer stage in de machinekamer en op de brug van een groot schip van AllSeas dat pijpleidingen op de zeebodem legt, de Solitaire. Uiteindelijk bleek om verschillende redenen dat een kantoorfunctie in de scheepvaart eigenlijk heel goed bij mij paste. Na de stage kreeg ik een baan aangeboden op kantoor bij de afdeling Innovations als Marine Engineer. De praktijk bleef wel lonken. Zo kwam ik bij de Technische Dienst terecht, waar mijn liefde voor veiligheid ontstond. Een onverwachte, interessante kant van het maritieme werk!

Speelt het vrouw-zijn een rol in je werk?

Ik heb bij eerder werk wel te maken gehad met vooroordelen. Tijdens een stage op een containerschip ging de hoofdmachinist simpelweg niet akkoord met een vrouw aan boord. Dat was lastig, want hij accepteerde geen fouten van mij en probeerde me van alles in de schoenen te schuiven. Dat is wel blijven hangen.  Als vrouw ben ik ook wel eens ontzien qua zwaar werk, en misschien kwamen er een tandje minder vrouwonvriendelijke grappen als ik erbij was. Hoewel… ik heb ook in een machinekamer gewerkt waar het vol hing met posters met blote vrouwen. Toen ik er een keer een blote man aan toevoegde was dat toch echt niet de bedoeling – dat is wel meten met twee maten! Over het algemeen heb ik me tijdens mijn carrière wel aangepast denk ik. Ik had nooit het gevoel dat ik me als vrouw in de maritieme wereld moest bewijzen, maar ik probeerde zeker geen extra aandacht te trekken.

Op dit moment speelt mijn vrouw-zijn vrijwel geen rol in mijn werk, omdat de organisatie waar ik werk op heel veel gebieden onderzoek doet. De verhouding op kantoor is 50/50. Maar toch, als ik aan boord kom voor onderzoek merk ik dat mensen twee keer kijken: ‘hee, het is een vrouw’. Je merkt soms dat mensen moeten schakelen.

Wat vind je het mooiste aan je werk?

Dat wij met onze onderzoeken een verschil kunnen maken in de veiligheid aan boord. We brengen veranderingen teweeg, zodat iedereen veilig werkt en gezond terug naar huis kan. Daarnaast vind ik de afwisseling tussen theorie en praktijk erg leuk: de ene dag zit je op kantoor een rapport te typen en de volgende dag sta je ineens aan boord.

Ik heb me altijd aangetrokken gevoeld tot de scheepvaart. Schepen gaven me een gevoel van vrijheid en zelfredzaamheid. Tegenwoordig is die vrijheid minder, maar een bemanning moet zichzelf nog steeds zien te redden aan boord. Ik vind het bijzonder dat de maritieme wereld zo anoniem en onzichtbaar is, terwijl de scheepvaart zo’n belangrijke rol voor ons dagelijks bestaan heeft. Zonder schepen hebben we heel veel producten gewoon niet, ook geen infrastructuur bijvoorbeeld. Het is de stille kracht van de economie, maar weinig mensen weten dat!