Griet Jans - Mede-eigenaar scheepswerf
Hier vertellen wij het verhaal van historische vrouwen uit de maritieme sector. Dit is het verhaal van Griet Jans.
Over Griet Jans
- Leefde van: circa 1560-1653 (waarschijnlijk)
- Werkgever: niet van toepassing
- In welke maritieme sector was zij werkzaam: Scheepsbouw
Wat voor werk deed ze?
Het is onduidelijk wat ze precies deed.
Wat is er nog meer over haar leven te vertellen?
Jans kwam uit een grote scheepsbouwfamilie. Haar grootvader en twee ooms van moeders kant waren scheepstimmerman en bezaten een werf op de Lastage, ten noordoosten van het centrum van Amsterdam. Ook haar ouders bezaten een scheepstimmerwerf op de Lastage, die ruim 35 jaar door haar moeder werd gerund nadat vader in 1562 was overleden. Griet werd mede-eigenares van die scheepstimmerwerf na het overlijden van haar moeder in 1598. Net als een van haar zussen trouwde Griet Jans met een scheepstimmerman, Jan Rijcksen (1560/61-1637). Griet Jans en Jan Rijcksen – dan nog de naam Jan Harder gebruikend – trouwden op 18 mei 1585. Van de kinderen die het echtpaar kreeg werden er drie volwassen.
Rijcksen werd rond 1595 zelfstandig scheepsbouwer, en was van 1608 tot 1637 scheepsbouwmeester op Rapenburg. Bovendien was hij van 1620-1637 meester-scheepstimmerman van de VOC (onder andere scheepsbouwmeester van de Batavia). Hij bezat zeker vanaf 1595 (en mogelijk eerder) een eigen werf en timmerwal. Hij was tevens een van de eerste aandeelhouders van de VOC. Het echtpaar was zeer gefortuneerd. Hij was in 1631 de hoogstaangeslagene op het Rapenburg, en het echtpaar liet zich in 1633 portretteren door Rembrandt. Zij was toen ongeveer 73 jaar oud. Hoewel in de archieven geen bewijzen zijn gevonden voor haar betrokkenheid bij de scheepsbouw, is dit schilderij dat in zekere zin wel. Het kan namelijk worden geïnterpreteerd als een scheepsbouwechtpaar aan het werk.
*Te zien in de tentoonstelling.
“De scheepsbouwmeester en zijn vrouw” luidt een van de titels die aan dit beroemde schilderij van Rembrandt is gegeven. De scheepsbouwmeester is Jan Rijcksen (1560/2-1637), die opklom van scheepsbouwer tot scheepsbouwmeester, en meester-scheepstimmerman bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Hij was ook aandeelhouder van de VOC. Zijn vrouw was Griet Jans. Wetend hoezeer zij bij de scheepsbouw was betrokken, zou de titel “Scheepsbouwechtpaar aan het werk” dan niet beter zijn?
Schilderij van Rembrandt, 1633. Royal Collections (Buckingham Palace)
Plattegrond van Amsterdam, met linksonder de Lastage waar de scheepswerven lagen, in de uitgave Description de touts les Pais-Bas, autrement appellés la Germanie Inferieure ou Basse Allemagne […], 1582. Maritiem Museum
